""
close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • POLONIA W FINLANDII

  • Historia

     

    Początki osadnictwa polskiego na ziemiach fińskich sięgają czasów rozbiorowych. Większość ze stosunkowo nielicznych tu Polaków pochodziła z zaboru rosyjskiego i znalazła się na tych terenach wbrew własnej woli bądź w poszukiwaniu schronienia na obszarach wchodzących wprawdzie w skład Imperium Rosyjskiego, jednakże posiadających autonomię znacznie większą niż inne terytoria znajdujące się pod władzą rosyjską.

    W latach 1912 - 1917 przebywała w Finlandii znaczna grupa Polaków – poddanych rosyjskich, którzy służyli w armii carskiej. Szacuje się, że zbiorowość ta liczyła wówczas około 4 000 osób. Większość z nich opuściła Finlandię w drugiej połowie 1918 r.

    Główne nurty emigracyjne z Polski w latach międzywojennych ominęły Finlandię. W 1930 r. rejestr Poselstwa RP w Helsinkach obejmował niespełna 500 obywateli polskich mieszkających w tym kraju.

     

    Współczesność

     

    Dzisiejsza Polonia fińska wywodzi się przede wszystkim z emigracji okresu powojennego. Ze względu na specyficzną politykę władz fińskich zmuszonych po II wojnie światowej do zachowania neutralności i balansowania pomiędzy blokiem sowieckim a światem zachodnim, Finlandia nigdy nie była postrzegana przez Polaków jako kraj docelowy ewentualnej emigracji politycznej. Dodatkowo trudna powojenna sytuacja gospodarcza w Finlandii, bariera językowa i trudne warunki klimatyczne nie skłaniały Polaków do emigracji do tego kraju z powodów materialnych. Poczynając od lat sześćdziesiątych, osiedlało się w Finlandii jedynie od 25 do 50 polskich obywateli rocznie. Większość z nich stanowiły osoby, które zawarły związek małżeński z obywatelem lub obywatelką Finlandii albo przebywały tutaj w ramach kontraktu pracowniczego (jak muzycy czy lekarze). Po dziś dzień Finlandia nie jest postrzegana jako ważny kraj docelowej imigracji, a cudzoziemcy w Finlandii stanowią niewielki odsetek tutejszego społeczeństwa. W ostatnich latach zauważalny jest jednak napływ polskich pracowników branży budowlanej i metalowej zatrudnionych na czasowych kontraktach i świadczących pracę m. in. przy budowie elektrowni atomowej w Olkiluoto oraz w stoczni w Turku.

     

    Liczebność i rozmieszczenie

     

    Liczebność środowisk polskich w Finlandii szacowana jest różnorodnie, w zależności od przyjętych kryteriów. Obecnie, zaliczając do Polonii drugie i trzecie pokolenie imigrantów, w tym także dzieci z mieszanych małżeństw polsko-fińskich, składa się na nią około 3000 osób. Co najmniej taka sama liczba Polaków przyjeżdża do Finlandii corocznie w celu podjęcia pracy (najczęściej sezonowej lub krótkoterminowej) oraz w ramach programów wymiany uniwersyteckiej. Natomiast zgodnie z fińskimi danymi statystycznymi język polski jako pierwszy język komunikacji wskazało w 2015 r. 4794 osoby zarejestrowane w miejscowym systemie ewidencji ludności, obejmującym przede wszystkim osoby planujące dłuższy pobyt w Finlandii.

    Ponad połowa Polonii fińskiej zamieszkuje na terenie aglomeracji helsińskiej oraz w miejscowościach położonych w jej pobliżu. Innymi ważnymi ośrodkami zamieszkałymi przez Polonię są Turku i Tampere oraz ich okolice. Pozostali Polacy żyją w znacznym rozproszeniu. Nawet w stosunkowo dużych jak na warunki fińskie miastach, takich jak Jyväskyla, Lahti czy Oulu, mieszka od kilkunastu do kilkudziesięciu rodzin polskich lub polsko-fińskich. Pojedyncze rodziny można spotkać praktycznie w większości ośrodków miejskich całej Finlandii, również na dalekiej północy.

     

    Struktura społeczna

     

    Wyróżnikiem Polonii fińskiej jest stosunkowo wysoki wskaźnik osób posiadających wykształcenie wyższe i średnie. Wśród najczęściej spotykanych zawodów występują muzycy, lekarze, inżynierowie różnych specjalności i architekci. Imigranci z Polski, posiadający wykształcenie średnie (techniczne) i pewną praktykę zawodową, stosunkowo szybko zaadoptowali się w miejscowym środowisku, zdobywając opinię dobrych fachowców i cenionych pracowników. Na większe trudności napotykali imigranci legitymujący się wyższym wykształceniem humanistycznym.

     

    Organizacje polonijne

     

    Najstarszą organizacją polonijną w Finlandii jest Zjednoczenie Polskie w Helsinkach (do 2014 r. organizacja nosiła historyczną nazwę „Zjednoczenie Polskie w Helsingforsie”, pochodzącą  od szwedzkojęzycznej nazwy Helsinek), założone w dniu 3 kwietnia 1917 r. przez Polaków, oficerów służących w armii carskiej. Celem Zjednoczenia w początkowym okresie było przede wszystkim udzielanie pomocy repatriantom powracającym do Polski. Aktualnie Zjednoczenie liczy około 200 członków. Członkowie Zjednoczenia organizują spotkania kulturalne oraz opiekują się grobami Polaków, którzy nie pozostawili krewnych w Finlandii. Do tradycji weszło organizowanie w listopadzie każdego roku (z okazji Święta Niepodległości) przez Zjednoczenie koncertów muzyki polskiej z udziałem artystów miejscowych lub przybyłych z Kraju. Zjednoczenie jest członkiem Europejskiej Unii Organizacji Polonijnych. Wydaje kwartalny biuletyn „Kontakt”, dostępny również w wersji elektronicznej, poświęcony bieżącej działalności stowarzyszenia. Filia organizacji działa w Turku. Bliższe informacje dotyczące działalności Zjednoczenia dostępne są na stronie: http://www.polonia-finlandia.fi/. Kontakt mailowy: zpolskie@polonia-finlandia.fi.

     

    Drugą organizacją polonijną w Finlandii, działającą od 1998 r., jest Polonijne Towarzystwo Oświatowo - Kulturalne (PTOK). Głównym celem tej organizacji jest wspieranie nauczania języka polskiego w Finlandii, szkół polonijnych i klubów przedszkolaka oraz organizowanie spotkań kulturalnych i warsztatów artystycznych z twórcami, skierowanych przede wszystkim do dzieci, młodzieży i rodziców z dziećmi. PTOK jest też członkiem Nordyckiej Unii Oświaty Polonijnej ukierunkowanej na rozwijanie i promowanie inicjatyw, postaw i działań sprzyjających nauczaniu języka polskiego i propagowaniu kultury polskiej w państwach nordyckich. PTOK aktywnie wspiera oświatę polonijną w Finlandii i blisko współpracuje ze Szkolnym Punktem Konsultacyjnym oraz tzw. szkołami polonijnymi, tj. nauką języka polskiego organizowaną w ramach miejscowego systemie edukacji, a także zaprasza przedstawicieli świata kultury polskiej (w tym autorów książek dla dzieci) na spotkania autorskie i warsztaty prowadzone dla dzieci. Bliższe informacje dotyczące działalności PTOK dostępne są na stronie: http://ptokfin.blogspot.fi/. Kontakt mailowy: ptokfin@gmail.com

     

    Najmłodszą organizacją polonijną w Finlandii, która powstała w październiku 2001 r., jest Stowarzyszenie „Forum Polonia”, utworzone przez Polaków i Finów. Jego celem jest m. in. rozwijanie działalności mającej na celu pogłębienie stosunków między Polską i Finlandią w duchu integracji europejskiej, wspieranie współpracy Polski i Finlandii w dziedzinie nauki, kultury i życia gospodarczego oraz pogłębianie wśród Finów wiedzy o Polsce. Bliższe informacje dotyczące działalności Forum dostępne są na stronie:  http://www.forumpolonia.fi. Kontakt mailowy: info@forumpolonia.fi.

     

    Inne inicjatywy polonijne

     

    W Helsinkach działa klub dla dzieci (Dzieci Polskie w Finlandii), który organizuje spotkania mające na celu utrwalanie języka polskiego i poznawanie kultury polskiej przez dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym oraz nawiązywanie znajomości między najmłodszymi Polakami zamieszkałymi w Finlandii i ich rodzicami. Bliższe informacje: https://pl-pl.facebook.com/dzieci.finlandii.

     

    W Finlandii funkcjonują także kluby zrzeszające rodziców i dzieci w wieku przedszkolnym, które organizują spotkania dla najmłodszych: klub „Koliberek” w Helsinkach (https://www.facebook.com/groups/koliberek/), klub „Pestka” w mieście Lohja (kontakt: annakozarpoikonen@gmail.com) oraz klub „Berek” w Tampere (kontakt: monika.kotelba@gmail.com).

     

    Tradycyjnie spotkania Polaków przebywających w Finlandii odbywają się także w salkach parafialnych po mszach odprawianych w języku polskim w Helsinkach, Turku i Tampere (patrz: zakładka Współpraca dwustronna > Kościół).

     

    Nagroda im. Michała i Henryka Sokolnickich

     

    Począwszy od roku 2016, obchodzonego z inicjatywy Ambasady RP jako Rok Posła Henryka Sokolnickiego, Ambasador RP w Finlandii przyznaje corocznie Nagrodę im. Michała i Henryka Sokolnickich. Nagroda została ustanowiona dla uhonorowania  obywateli polskich poniżej 40 roku życia na stałe zamieszkałych w Finlandii. Celem nagrody jest wyróżnienie zauważalnej działalności laureatów w zakresie aktywności polonijnej w Finlandii, istotnego udziału w życiu naukowym, społecznym lub kulturalnym Finlandii, promocji Polski i upowszechniania wiedzy o Polsce w Finlandii lub upamiętniania polskich śladów w Finlandii. Nagroda ma charakter uroczyście wręczanego dyplomu okolicznościowego.

     

    Patronami nagrody są wybitni dyplomaci II RP – Michał i Henryk Sokolniccy, tj. pierwszy i ostatni poseł II RP w Finlandii, kierujący Poselstwem RP w Helsinkach odpowiednio w latach 1920–1922 i 1936–1941. Michał Sokolnicki (1880–1967) był delegatem Rządu RP na konferencję pokojową w Paryżu w 1919 r. W okresie II RP kierował polskimi placówkami w Finlandii, Estonii, Danii i Turcji, gdzie pozostał po zakończeniu drugiej wojny światowej, ciesząc się autorytetem wśród miejscowej Polonii i w korpusie dyplomatycznym. Z kolei Henryk Sokolnicki (1891–1981) był dyplomatą II RP pełniącym misję m. in. na placówkach w Belgii, Norwegii, Finlandii oraz – dwukrotnie – w Związku Radzieckim. Wybuch II wojny światowej zastał go w Finlandii, gdzie kierował polską placówką do czasu zerwania polsko-fińskich stosunków dyplomatycznych, wymuszonego przez III Rzeszę. W 1941 r. po przywróceniu (w wyniku zawarcia układu Sikorski-Majski) dwustronnych stosunków dyplomatycznych z ZSRR w poseł Sokolnicki nadzorował ewakuację Polaków z tego kraju. Po II wojnie światowej pozostał w Finlandii, gdzie założył rodzinę. Pozostając na emigracji, dał się poznać jako aktywny działacz na rzecz Polski i przedstawiciel miejscowej Polonii. Jest autorem barwnych i wielowątkowych wspomnień, stanowiących cenne źródło nie tylko do historii dyplomacji II RP, ale również do dziejów obyczajowości i historii społecznej okresu międzywojennego. Obaj patroni nagrody zapisali się w historii Polski jako osoby, które aktywnie pracowały na rzecz Kraju i kontynuowały swoją działalność na emigracji, a ich zaangażowanie w pracę dla Polski podczas pobytu za granicą stanowić może znakomity przykład i zachętę dla młodego pokolenia Polaków w Finlandii.  

     

    Regulamin Nagrody Michała i Henryka Sokolnickich

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: